Κρυψορχία

Τι είναι η κρυψορχία

Κρυψορχία ονομάζεται η αποτυχία των όρχεων να κατέβουν στο σάκο του δέρματος κάτω από το πέος, δηλαδή στο όσχεο. Ονομάζεται αλλιώς και «μη κατελθών όρχις». Η κατάσταση δεν είναι συχνή, ωστόσο εμφανίζεται συχνότερα στα αγόρια που γεννιούνται πρόωρα. Κατά την ανάπτυξη του αρσενικού εμβρύου, οι όρχεις εμφανίζονται ψηλά μέσα στην κοιλιά και κοντά στα νεφρά. Κατά τη διάρκεια της έβδομης εβδομάδας της ανάπτυξης, οι όρχεις αρχίζουν να κατεβαίνουν προς τη βουβωνική χώρα. Θα πρέπει να έχουν φτάσει στην τελική τους θέση στο όσχεο έως τον 6ο μήνα μετά τη γέννηση.

Οι όρχεις παράγουν το σπέρμα και την τεστοστερόνη, την «αρσενική» ορμόνη. Ένας έκτοπος όρχις, αυτός δηλαδή που δεν πήρε την κανονική του θέση, μπορεί να παράγει ορμόνες, αλλά η ικανότητα να παράγει σπέρμα διαταράσσεται.

Από το σύνολο των τελειόμηνων αρσενικών βρεφών, σχεδόν 1% έχει κρυψορχία σε ηλικία 1 έτους. Πρόκειται για την πιο συνηθισμένη συγγενή ανωμαλία των γεννητικών οργάνων στα νεογέννητα αρσενικά βρέφη. Συνήθως, μόνο ένας όρχις επηρεάζεται. Όμως, σε ένα ποσοστό περίπου 10% ανάμεσα στα παιδιά με κρυψορχία και οι δύο όρχεις επηρεάζονται.

Εικόνα 1: Φυσιολογική οδός καθόδου του όρχεως.

Τύποι Κρυψορχίας

Η κρυψορχία ταξινομείται σε ψηλαφητή και μη ψηλαφητή. Ο όρχις δηλαδή μπορεί να είναι σε ανατομική θέση που να καθίσταται αισθητός στην κλινική εξέταση ή όχι. Περίπου το 70% όλων των μη κατελθόντων όρχεων είναι ψηλαφητοί. Ένας ψηλαφητός, μη κατελθών όρχις μπορεί να έχει σταματήσει σε υψηλότερη θέση στη φυσιολογική οδό καθόδου (Εικόνα 1). Υπάρχει και η περίπτωση ο όρχις να αναπτύσσεται εκτός της φυσιολογικής του πορείας της οδού καθόδου (έκτοπος). Ίσως ένα μυϊκό αντανακλαστικό προκαλεί τον όρχι να μετακινείται πάνω κάτω μεταξύ του όσχεου και της κοιλιάς (ανασπώμενος). Ένας μη ψηλαφητός μη κατελθών όρχις βρίσκεται μέσα στην κοιλιά. Μπορεί να είναι πάνω από τα γεννητικά όργανα (στο βουβωνικό πόρο), κοντά στο νεφρό, μεταξύ του ορθού και της ουροδόχου κύστης ή κοντά στο στομάχι. Η θεραπεία αποφασίζεται με βάση τη θέση και την παρουσία ή μη των όρχεων. Έκτοποι ψηλαφητοί όρχεις απαιτούν χειρουργική επέμβαση. Ένας ανασπώμενος όρχις πρέπει να παρακολουθείται στενά μέχρι την εφηβεία για το ενδεχόμενο να επιστρέψει στην κοιλιά. Αν και οι δύο όρχεις δεν είναι ψηλαφητοί και υπάρχουν προβλήματα σεξουαλικής διαφοροποίησης, πρέπει να γίνει ενδοκρινολογική και γενετική εκτίμηση.

Συμπτώματα και Διάγνωση

Συμπτώματα

Το βασικό σύμπτωμα της κρυψορχίας είναι η αδυναμία ψηλάφησής του στο όσχεο. Η διάγνωση γίνεται συνήθως κατά την εξέταση του βρέφους μετά τη γέννηση. Για τους πρώτους 6 μήνες χρειάζεται παρακολούθηση με τακτικές επισκέψεις στο γιατρό. Εάν ο όρχις δεν κατέβει μόνος του σε αυτό το χρονικό διάστημα, θα χρειαστεί κάποια θεραπεία.

Διάγνωση

Φυσική εξέτασηa

Η φυσική εξέταση είναι ο μόνος τρόπος για να ταξινομηθεί ένας μη κατελθών όρχις ως ψηλαφητός ή μη. Δεν υπάρχει κάποια απεικονιστική μέθοδος που να βοηθά στην ταξινόμηση. Η κλινική εξέταση περιλαμβάνει επισκόπηση του οσχέου με το παιδί ανάσκελα και με σταυρωμένα πόδια. Εάν ένας όρχις δεν έχει πάρει τη φυσιολογική του θέση στο όσχεο και δεν ψηλαφάται πουθενά και ο άλλος όρχις είναι υπερτροφικός, τότε πιθανότατα ο πρώτος όρχις δεν υπάρχει.

Διαγνωστική λαπαροσκόπηση

Η πιο αξιόπιστη διαγνωστική αξιολόγηση ενός μη ψηλαφητού όρχι γίνεται με λαπαροσκόπηση. Με τη βοήθεια ενός εργαλείου οπτικών ινών και κάμερας (ενδοσκόπιο) ο χειρουργός επισκοπεί μέσα στην κοιλία μέσω μιας μικρής τομής. Πριν γίνει η λαπαροσκόπηση, πρέπει να γίνεται πάντα κλινική εξέταση υπό γενική αναισθησία, καθώς ορισμένες φορές αυτή αρκεί ώστε αρχικά μη ψηλαφητοί όρχεις να γίνουν ψηλαφητοί.

Θεραπεία

Εάν ο όρχις δεν κατέβει μόνος του στη φυσιολογική θέση στο όσχεο, θα χρειαστεί θεραπεία. Η ατελής κάθοδος του όρχεως συνοδεύεται από το ενδεχόμενο υπογονιμότητας και ανάπτυξης καρκίνου. Στόχος της θεραπείας είναι να αποφευχθούν αυτές οι επιπλοκές. Η θεραπεία θα πρέπει να γίνεται σε ηλικία 12 περίπου μηνών, έως 18 μήνες το αργότερο.

Ορμονική θεραπεία

Σε μερικές περιπτώσεις, ενέσεις ορμονών μπορούν να χρησιμοποιηθούν σε μια προσπάθεια να μετακινηθεί ο όρχις στο όσχεο από μόνος του. Η χειρουργική επέμβαση ωστόσο είναι πολύ πιο αποτελεσματική και αυτή η θεραπεία δε συνιστάται συνήθως.

Χειρουργική επέμβαση

Ορχεοπηξία

Η κύρια θεραπεία της κρυψορχίας είναι η χειρουργική επέμβαση για τη καθήλωση του όρχεως στο όσχεο (ορχεοπηξία). Αυτή η χειρουργική επέμβαση είναι σχεδόν 100% επιτυχής. Εάν ένας όρχις δεν έχει πάρει τη φυσιολογική του θέση στο όσχεο έως την ηλικία των 6 μηνών, πρέπει να πραγματοποιηθεί χειρουργική επέμβαση εντός του επόμενου έτους. Η καθυστέρηση της θεραπείας μπορεί να αυξήσει τον κίνδυνο καρκίνου των όρχεων ή υπογονιμότητας στο μέλλον. Η χειρουργική επέμβαση γίνεται με γενική αναισθησία. Στον ψηλαφητό όρχι γίνονται δύο τομές: μία στην κοιλιά για τον εντοπισμό του όρχεως και μία στο όσχεο για να καθηλωθεί ο όρχις. Για έναν μη ψηλαφητό όρχι γίνεται διαγνωστική λαπαροσκόπηση. Η λαπαροσκόπηση είναι η καλύτερη μέθοδος για να εντοπιστεί στην κοιλιά ο μη κατελθών όρχις. Κατά τη διάρκεια της λαπαροσκόπησης γίνεται η επανατοποθέτηση ή η αφαίρεση του όρχεως.

Παρακολούθηση μετά τη θεραπεία

Οι περισσότεροι άνδρες που είχαν έναν μη κατελθόντα όρχι έχουν τη δυνατότητα να κάνουν παιδιά. Οι άνδρες που έκαναν ορχεοπηξία πριν από την ηλικία των 18 μηνών έχουν σχεδόν την ίδια ικανότητα τεκνοποίησης με τους άλλους άνδρες. Τα αγόρια με ένα μη κατελθόντα όρχι έχουν αυξημένο κίνδυνο ανάπτυξης καρκίνου των όρχεων. Συστήνεται η εξέταση τόσο κατά τη διάρκεια της εφηβείας όσο και αργότερα. Τα αγόρια με ανασπώμενους όρχεις δεν χρειάζονται ιατρική ή χειρουργική θεραπεία, αλλά απαιτούν στενή παρακολούθηση μέχρι την εφηβεία.

This information was produced by the EAU Patient Information Working Group, March 2017.

 

  • Dr. M. Innocenzi, Rome (IT)
  • Dr. M. Kubát, Brno (CZ)
  • Dr. A. Prouza, Prague (CZ)