Sertleşme Sorunu

SS nedir?

Sertleşme sorunu (SS) sık rastlanan bir erkek cinsel işlev bozukluğudur. Tatmin edici bir cinsel aktiviteyi sağlayabilecek sertleşmenin sağlanamaması ya da devam ettirilememesi durumudur. Belirli bir nedene bağlı veya bağımsız olarak, ara sıra veya sıklıkla gözlenebilir. SS olan bazı erkeklerde sertleşme hiç olmayabilir.

SS hayatı tehdit eden bir bozukluk değildir, ancak sizin ya da partnerinizin hayat kalitesini olumsuz etkileyebilir.

SS ne kadar yaygındır?

SS her yaş grubunda ve etnik kökende erkekler arasında sık rastlanan bir durumdur. SS gelişme riski yaşla birlikte artmaktadır.

Sertleşme nedir?

Sertleşmenin olması fiziksel, hormonal ve psikolojik elemanların dâhil olduğu bir süreçtir. Penis içinin kan ile dolmasıyla boyutu büyüyen ve sertleşen yumuşak, süngerimsi ve elastik bir dokudan yapılmıştır. Süngerimsi dokunun ve prostatın etrafında kan damarlarına kan sağlaması için sinyaller gönderen sinirler vardır (Şekil 1). Bu sinyaller erkek hormonu olan testosteron tarafından kontrol edilir.

Şekil 1: Penis Anatomisi
Şekil 1: Penis Anatomisi

SS’ye ne neden olur?

Kalp hastalıkları SS için sık görülen nedenlerden biridir. Diğer nedenler şunlardır:

  • Şeker hastalığı (Diyabet)
  • Penis ya da pelvik bölgede sinir hasarının olması
  • Pelvik bölgede yapılmış cerrahi operasyon
  • Pelvik bölgede radyasyon tedavisi
  • Testosteron seviyesinin düşüklüğü
  • Parkinson benzeri nörolojik hastalıklar

Kardiyovasküler hastalıklar ve SS

SS ve kardiyovasküler hastalıklar obezite, sigara içmek, yüksek kolesterol, yüksek kan basıncı ve egzersiz eksikliği gibi benzer risk faktörlerini paylaşırlar. Kan akımı ile ilgili problemler sertleşme fonksiyonunu da etkileyebileceği için SS, kalp hastalığının bir erken bulgusu olabilir. Bu nedenle SS olan erkekler kalp hastalığı açısından değerlendirilmek için doktora başvurmalıdır.

Üriner belirtiler ve SS

SS genellikle idrar sıklığı, noktüri ve aciliyet gibi üriner belirtiler ile ilişkilendirilir. Bu belirtiler genellikle selim prostat büyümesi (BPB) ile ilişkilidir. Bu üriner belirtilerin SS’ye sebep olup olmadığı belirsizdir, ancak genellikle üriner belirtiler ağırlaştıkça SS de ağırlaşır.

SS için psikolojik risk faktörleri

Birçok psikolojik durum SS ile ilişkilendirilmiştir. Bunlar arasında aşağıdakiler sayılabilir:

  • Anksiyete
  • Depresyon
  • Öz yetersizlik hissi
  • Özgüven düşüklüğü
  • Duygularını tarif edememek
  • Stres

Erkek ve kadın arasındaki etkileşimin nasıl olacağına dair sosyal fikirler de SS’ye sebep olabilir. Bu fikirler aşk ve cinsellik ve erkek ile kadın için uygun olmayan rol modelleri ile ilgili gerçeklikten uzak beklentileri içerebilir.

SS doğru ilerlemeyen veya tatminin olmadığı bir ilişkinin bazen nedeni bazen de sonucu olabilir. Çoğunlukla bunlardan hangisinin önce başladığını belirlemek zordur.

Sertleşme Sorununun Tanısı

Sertleşme sorunu (SS) doğru tedaviyi alabilmeniz amacıyla nedeninin ne olduğunun anlaşılması için doğru tanının konulmasını gereken bir problemdir.

SS’nizi aile hekiminizle veya üroloğunuzla görüşmek rahatsız edici olabilir ancak bunu yapmanız önemlidir. Birlikte sizin için en uygun tedavi yönteminin ne olduğuna karar verebilirsiniz.

Bu bölüm doktorunuzun sizin durumunuzu değerlendirirken kullanacağı birtakım testleri içermektedir. SS’nin tanısı ile ilgili genel bilgilere yer verilmiştir. Ancak durumların ülkeler arasında farklık gösterebileceğini göz önünde bulundurun.

Tıbbi öykü

Hekiminiz genel sağlık durumunuzu anlamak için tıbbi öykünüzü alacaktır. Tıbbi öykünüz kapsamında doktorunuz mevcut durum dışında sizde olabilecek başka problemlerle ilgili sorular da sorabilir.

Doktorunuz size şunları sorabilir:

  • Herhangi bir ilaç kullanıp kullanmadığınız
  • Sigara içip içmediğiniz
  • Ne zaman ve ne kadar alkol tükettiğiniz
  • Çok kahve veya alkol içip içmediğiniz
  • Düzenli olarak keyif verici madde kullanıp kullanmadığınız
  • Daha önce pelvik cerrahi geçirip geçirmediğiniz
  • Herhangi bir kalp probleminizin olup olmadığı
  • Hormonlarla ilgili bir bozukluğunuzun olup olmadığı
  • Herhangi bir psikolojik probleminizin olup olmadığı

Cinsel öykü

Doktorunuz size cinsel hayatınızla ilgili sorular da soracaktır, bunlar çok özel olabilir ancak doğru tanı ve tedavi için şarttır. Bu soruların bazıları şunlar olabilir:

  • Önceki cinsel ilişkilerinizin durumu
  • Mevcut cinsel ilişkileriniz
  • Mevcut duygusal durumunuz
  • Sertleşme problemleriniz ne zaman başladığı
  • Sertleşme problemlerinizin ne kadar uzun sürdüğü
  • Özellikle SS için daha önce başka bir doktora gidip gitmediğiniz
  • Daha önce SS ile ilgili tedavi alıp almadığınız

Doktorunuz, sabah ve cinsel uyarı ile olan sertleşmelerin sertliğini ve süresini tarif etmenizi isteyecektir. Doktorunuz ayrıca uyarılma, boşalma ve orgazm ile ilgili problemlerinizin olup olmadığını da soracaktır.

Görüşmelere varsa cinsel partnerinizle birlikte katılmanız faydalı olacaktır.

Değerlendirme Formları

Doktorunuz cinsel hayatınızı farklı açılardan değerlendirmek için sizden bazı değerlendirme formlarını doldurmanızı isteyebilir. Bunların en sık kullanılanları:

  • Uluslararası Erektil İşlev Formu (IIEF)
  • Erkeklerde Cinsel Sağlık Değerlendirme Formu (SHIM)
  • Uluslararası Prostat Semptom Skoru (IPSS)
  • Klinik Depresyon Ölçeği

Fizik muayene

Doktor penisin, skrotumun ve testislerin anormalliklerini değerlendirmek için tam bir fizik muayene yapacaktır. Kalp hastalıklarını değerlendirmek için doktor kan basıncınızı ve kalp ritminizi ölçecek ve kolesterol seviyenizi ölçmek için de kan testi isteyecektir. Doktorunuz parmakla rektal muayene yaparak prostatın boyutunu, şeklini ve kıvamını hissedecek ve gerekli görürse kanınızdaki prostat spesifik antijen (PSA) düzeyini ölçecektir. Şeker hastalığını değerlendirmek üzere doktor kanda şeker seviyesinin ölçümü için bir test isteyebilir. Testosteron seviyenizin ölçülmesi de gerekebilir. Bunların hepsi kan testiyle yapılmaktadır.

Kalp ile ilgili risk değerlendirmesi

SS ile kalp hastalıklarının birbiri ile yakın ilişkisinden dolayı doktor tanının bir parçası olarak genellikle kalp ile ilgili bir risk değerlendirmesi yapar. Doktorunuz sizi “stres testi” gibi kalp ile ilgili özel testler açısından ileri değerlendirme için bir kardiyoloğa sevk edebilir.

Diğer testler

Bazı durumlarda başka testleri de yapmak gerekebilir. Bunlar şunları içerebilir

  • Noktürnal penil tümesans ve rijidite (NPTR) testi
  • İntrakavernöz enjeksiyon testi
  • Kan damarlarınızı değerlendirmek için kontrastlı X-ışını değerlendirmesi
  • Penisin tıbbi görüntülemesi

Bunlar SS’nin ilk değerlendirmesinde sık kullanılan testler değildir ve sadece doktorunuzun kişisel durumunuzu değerlendirirken ek bilgilere ihtiyacı olması halinde gereklidir.

Gerektiğinde doktorunuz sizi ileri değerlendirme için bir nöroloğa, bir psikiyatriste, bir androloğa veya bir endokrinoloğa sevk edebilir

SS Tedavisi

Sertleşme sorunu (SS) sık görülen bir sorundur. Hayatı tehdit etmemesine rağmen, hayat kalitenizi olumsuz etkileyebilir. Kalp hastalığı gibi başka durumlarla ilişkili olabileceği için doğru tedaviyi almanız önemlidir. SS için farklı tedavi yöntemleri mevcuttur, sizin durumunuza en uygun tedavi seçeneğini doktorunuzla tartışın.

Bu bölümde tedavi seçenekleri ve ülkeden ülkeye değişebilen durumlarla ile ilgili genel bilgiler verilecektir.

Eğitim ve çiftlerin değerlendirilmesi

Tedavinin önemli bir bölümü, bu durumu ve yakın ilişkiniz üzerinde oluşturabileceği sonuçları anlamaktır. SS tedavisi için doktorunuz genellikle fiziksel ve psikolojik yaklaşımların bir kombinasyonunu önerir. Geçmişte, doktorlar SS’nin ağırlıklı olarak fiziksel yönünün tedavisine odaklanırlardı. Günümüzde ise psikolojik ve duygusal yönü de değerlendirilmektedir.
Sadece fiziksel belirtileri tedavi etmektense psikolojik yaklaşımları da içeren tedavilerin daha etkili olduğu kanıtlanmıştır. Bu yaklaşımın, bekâr hastalarda veya partnerin müdâhil olmadığı durumlarda da etkili olduğu görülmüştür.

Eğer ciddi bir ilişkideyseniz tedavi tipini partnerinizin de onaylaması, nasıl işlediğini bilmesi ve bunu konuşabiliyor olmanız yararınıza olacaktır.

Unutmayın ki, tedavi sizin durumunuza özel olarak planlanır ve başkalarında işe yarayan tedaviler sizde her zaman işe yaramayabilir.

SS’yle ilişkili başka bir sağlık sorununuz varsa doktorunuz sizi bu konuda değerlendirilmek ve ileri tedavi için bir uzmana sevk edebilir.

Yaşam tarzı önerileri

Genel sağlık durumunuzun iyileştirilmesi şikâyetlerinizin azalmasını sağlayabilir. Doktorunuz size, sigarayı bırakmanızı, daha az alkol tüketmenizi ve düzenli egzersiz yapmanızı önerecektir.

Şahsi durumunuza göre doktorunuz, beslenme düzeninizi ayarlamanızı önerebilir. Bu durumu öncelikle doktorunuzla görüşmeniz önemlidir. Genel bir kural olarak şeker, tuz ve yağlı yiyeceklerden fakir beslenmeye gayret edin.

Fosfodiesteraz 5 inhibitörleri

Fosfodiesteraz 5 inhibitörleri (PDE5I) SS tedavisinde kullanılan bir ilaç grubudur. Bu ilaçlar penisteki damarların düz kaslarında gevşeme sağlayarak kan akımını artırırlar. Cinsel uyaran olmadan sertleşmeye neden olmazlar.

Onaylanmış 4 çeşit PDE5I vardır:

  • Sildenafil
  • Tadalafil
  • Vardenafil
  • Avanafil

PDE5I’lar SS için en çok reçete edilen ilaçlardır. Tüm PDE5I çeşitleri eşit derecede etkili olabilir. Hangi ilacın sizin için daha iyi olduğu ne sıklıkla cinsel ilişkiye girmek istediğinize ve kişisel tecrübelerinize göre değişir.

SS’nin tedavisinde PDE5I’ların çok etkili olması sebebiyle piyasada bir çok taklit ilaç mevcuttur. Bu ilaçların satışı onaylanmamaktadır, zehirli olabilirler ve sağlığınızı bozabilirler. SS için ilaç kullanmadan veya satın almadan önce mutlaka doktorunuzla veya sağlık hizmeti sağlayıcınızla konuşun.

İlginç bilgi

Sildenafil, halk arasında bilinen ticari ismiyle Viagra®, en eski ve en iyi bilinen SS ilacıdır. Yeni ilaçlar geliştirilmiş olmasına rağmen, hala tüm PDE5I satışlarının %40’ından fazlasını bu ilaç oluşturur.

Lokalize Prostat Kanseri Tedavisinden Sonra Sertleşme Sorunu

Prostat kanseri, prostat bezinin habis bir tümörüdür. Bu yaşlı erkeklerde en sık görülen kanser türüdür. Lokalize prostat kanseri için çeşitli tedavi seçenekleri vardır. En yaygın olan tedavilerden ikisi radikal prostatektomi ve radyasyon tedavisidir. Bu tedavi seçenekleri cinsel sağlığı etkileyebilir ve tedavi sonrası erkekler çoğunlukla sertleşme sorunu (SS) yaşar.

Prostat kanseri tedavisi neden sertleşme sorunları ile ilişkilidir?

Prostat bezi mesanenin hemen altında yer alır ve sinirler ve kan damarları ile çevrilidir. Bu sinirler ve kan damarları normal sertleşme için gereklidir. Bu sinirlerin nerede bulunduğu anlamak ve cerrahi veya diğer tedaviler sırasında zarar görmesini önlemek için pek çok araştırma yapılmıştır.

Radikal prostatektomi

Radikal prostatektomi, tüm prostatın ve çevresindeki dokunun alındığı bir ameliyat tedavi seçeneğidir. Tümör prostat beziyle sınırlı ise cerrah ameliyat sırasında penisin sinirlerine dokunmamaya çalışacaktır. Buna sinir koruyucu cerrahi denir. Sinir koruyucu cerrahi başarılı olsa dahi radikal prostatektomi sonrasında geçici sertleşme sorunu sık görülür.

Bunun sebebi sinirlerin çok hassas olması dolayısıyla en ufak hasardan etkilenmesidir. Ameliyat sırasında herhangi bir hasar oluşursa penisin kan damarlarına giden sinirlerin sinyalleri durur. Sinirlerin iyileşmesi 2 yıl sürebilir.

Penise ve penisten kan akışını sağlayan kan damarları da ameliyattan etkilenebilir. Sonuç olarak, penisin süngerimsi dokusuna daha az kan giderek buraya hasar verir. Bu hasar nedeniyle sertleşme sorununun iyileşmesi daha zor olabilir.

Tümörün prostat dışına yayıldığı durumlarda ya da başka nedenlerden dolayı bazı durumlarda sinir koruyucu cerrahi mümkün değildir. Sinir koruyucu olmayan ameliyat sonrası, sertleşme fonksiyonun iyileşmesi beklenilmez ancak imkânsız değildir. Doktorunuz ile endişelerinizi ve olası tedavi seçeneklerini görüşün.

Radyasyon tedavisi

Kanser tedavisinin bir türü olan radyasyon, habis hücreleri kontrol etmek veya öldürmek için kullanılır. Bu vücut dışından veya prostat içine radyasyon kaynağını yerleştirerek yapılabilir. Radyasyonun sağlıklı hücrelerin de ölmesi sebep olabilmesi dolayısıyla prostat çevresindeki penise giden sinirler ve kan damarları da zarar görebilir. Radyasyon tedavisi sonrası sertleşme sorunu riski olmasına rağmen, teknik gelişmeler ışının hassasiyetini (duyarlılığını) artırmıştır.

Tedavi sonrasında normal sertleşme olması mümkün olacak mı?

Prostat kanseri tedavisi sonrası sertleşme sorunu riski ameliyat tekniğine veya doktorunuz tarafından kullanılan radyasyonun türüne bağlıdır, ancak aynı zamanda sizinle ilgili şu özellikler de etkilidir:

  • Yaş
  • Vücut yapısı
  • Hastalığın özellikleri
  • Tedavi öncesi cinsel sağlık

Olası tedavi seçenekleri için Sertleşme Sorunu Tedavisine bakınız.

Sertleşme Sorunu ile Yaşamak

Neredeyse her erkek sertleşme fonksiyonu ile kısa süreli sorunlar yaşayabilir. Hemen hemen tüm durumlarda bu belirli ve özel yaşam koşulları, sorunlar veya stresle ilgilidir. Çoğunlukla bu sertleşme sorunları durumun çözülmesi veya değiştirilmesi ile ortadan kalkar. Genellikle doktora gitmeye gerek yoktur.

6 aydan fazla sertleşme sorunu (SS) yaşarsanız profesyonel yardım almalısınız. Doktorunuz fiziksel ve psikolojik testler yaparak nedenlerini bulmanıza yardımcı olabilir. Sertleşme Sorununun Tanısı bölümünden bu konuyla ilgili daha ayrıntılı bilgi edinebilirsiniz.

Sertleşme sorunu yaşam kalitesi üzerinde olumsuz bir etkiye sahip olabilir. Yaşam kalitesi hem fiziksel hem de ruhsal sağlığı kapsar. Sadece sağlıklı hissetmek değil aynı zamanda sertleşme sorunu ile yaşamanın psikolojik rahatsızlığının olmaması da önemlidir. Bir başka önemli konu ise farklı insanların aynı belirtileri farklı yaşayabilmesidir. Bu nedenle kişisel deneyim ve yaşam kaliteniz göz ardı edilmemelidir; zira bunlar da tanısal testler ve tedavi sonuçları kadar önemlidir.

Kişisel ilişkiler ve seks

İki kişi arasında yakın bir ilişki karmaşıktır ve bunu birçok açıdan ele almak gerekir. Sertleşme sorunu kendinizle veya partnerinizle ilişkinizi etkileyebilir veya değiştirebilir. Utanabilir veya suçlu hissedebilirsiniz, bu da partneriniz ile bu durum hakkında konuşmanızı zorlaştırabilir. Sertleşme sorunu ciddi bir ilişki üzerinde doğrudan etkili olabilir.

Sertleşme sorunu cinsel yaşamınızı olumsuz etkileyebilir. Partnerinize keyif veremediğinizi düşündüğünüzde, çekici hissetmeniz ve kendine güvenmeniz ya da partneriniz ile yakın olmanız zordur. Bu güven, samimiyet ve yakınlık üzerinde de etkili olabilir. Yakınlığın yanı sıra günlük etkileşim de bu durumdan etkilenebilir.

Duygusal ve fiziksel olarak yalnız hissedebilirsiniz, çünkü tatmin edici cinsel aktivitenin olmayacağı korkusunu yaşarsınız. Bu davranış hayal kırıklığı ve küçük düşmenin bir işareti olsa da, partneriniz sizin ona duyduğunuz ilgiyi kaybettiğinizi düşünebilir. Bu onların özgüvenini ve çekicilik duygularını olumsuz etkileyebilir.

Bu değişiklikler ile uğraşmak çok zor olabilir çünkü çoğu erkek için cinsellik ve sertleşme bütün yaşamı boyunca önemlidir. Hatta inkar edip depresyona dahi girebilirsiniz. Bu nedenle sertleşme sorununun yaşam kalitesi üzerindeki etkisi göz ardı edilmemelidir.

Çoğu erkek şefkate ve kucaklamaya ihtiyaçları olduğunu kabul etmenin uygun olmadığını düşünebilir. Partnerinizle konuşarak konuyu ele almanız önemlidir. Bu duygusal ve fiziksel mesafeyi önleyebilir ve ihtiyacınız olan rahatlığı ve duygusal desteği sağlayabilir.

Partneriniz kendi çekiciliğini ve cinsel cazibesini sizi tahrik edebilme yeteneği ile ilişkilendirmiş olabilir. Savunmasız ve reddedilmiş hissedebilir, ihanet ve terk edilme korkusu yaşayabilir. Bu duygular siz sertleşme sorunundan dolayı tatmin edici cinsel aktivite yaşayamadıkça daha da ağırlaşır. Sertleşme sorunu tedavisi sorunun fiziksel yönünü çözebilse de, siz ve partneriniz için psikolojik sonuçların da ele alınması gerekiyor olabilir. Bir terapiste danışmanız yardımcı olabilir.

Partneriniz dile getirmese de sıkıntı çekebilir, bu nedenle bu durum ile başa çıkm anın en iyi yolunu partnerinizle açıkça konuşmanız çok önemlidir.

Sertleşme sorunu sadece ciddi ilişkisi olan erkeklerin cinsel yaşamını etkilemez. Sertleşme sorunundan yakınan bekâr erkekler de bu nedenle genellikle birlikteliklerden kaçınırlar.

Bir ürolog ya da bir seksolog ile cinsel yaşamınızı görüşmek rahatsız edici olabilir, ancak bu endişeleriniz ile başa çıkmak için en etkili yoldur. Doktorunuz ile birlikte cinsel yaşamınızda neyin önemli olduğunu belirleyebilir ve tatmin edici bir cinsel yaşam için en iyi tedavi seçeneğini seçebilirsiniz. Partneriniz varsa onun da bu konsültasyonlara katılması önemlidir.

Yardım İsteme

Sertleşme sorunu çok kişisel ve özel bir durumdur. Hastaların çoğu sertleşme sorunları için arkadaşlar, internet, medya, cinsel sağlık dükkânı, eczacı, psikolog veya tıp doktoru gibi birden fazla bilgi kaynağına danışır.

Bazı erkekler şu sebeplerden dolayı kimse ile konuşmamayı tercih eder veya doktora gitmez:

  • Normal sertleşmeye sahip olduklarını düşünürler; dolayısıyla herhangi bir tedavi almak gereksizdir
  • Cinsel yaşamı durdurabileceğini varsayıp herhangi bir tedavi almanın gereksiz olduğunu düşünürler
  • Tedavi edilemez bir hastalık olduğundan korkarlar
  • Yanlış tanı almaktan endişelenirler
  • Doktora erişimleri kolay değildir
  • Hastanede olumsuz bir deneyim yaşamışlardır
  • Benzer bir durum için tedavi sırasında olumsuz deneyimler yaşamış arkadaşları ve akrabaları vardır
  • Olası tedavi seçenekleri hakkında yeterli bilgiye sahip değildirler
  • Maddi güçleri yetmez
  • Yaş ve durumları nedeniyle soyutlanmış hissederler

Bu nedenler inandırıcı görünse de, yardım istemenize ve yaşam kalitenizi iyileştirmenize engel olmamalıdır.

Doktorunuza sorabileceğiniz sorular

Durumunuz hakkında birçok sorunuz olabilir. Avrupa Üroloji Derneği Sertleşme Sorunu Hakkında Hasta Bilgilendirme Belgesi bu soruların birçoğunu kapsar ancak kişisel durumunuza değinmez. Ürolog ve seksolog bu konuyu görüşebileceğiniz en uygun kişilerdir. Herhangi bir endişenizi dile getirmekten utanmamalısınız.

Doktorunuza sorabileceğiniz sorulardan bazıları şunlardır:

  • Neden bu sorun gelişti?
  • Neden bu bende oldu?
  • Tedavi olmazsam önümüzdeki aylarda ve yıllarda ne olacak?
  • Tedavi olmayı seçersem önümüzdeki aylarda ve yıllarda ne olacak?
  • Mevcut tedavi seçenekleri nelerdir?
  • Hangi tedavi seçeneğini benim için önerirsiniz?
  • Bana neden bu tedavi seçeneğini önerirsiniz?
  • Bu tedaviden ne bekleyebilirim?
  • Bu tedavinin olası yan etkileri veya riskleri nelerdir?
  • Bu tedavi sorunumu çözecek mi?
  • Ne kadar uzun süre tedavi olmaya ihtiyacım var?

Katkıda bulunanlar:

  • Dr. Maarten Albersen – Leuven, Belçika
  • Dr. Eduardo García-Cruz – Barselona, İspanya
  • Prof. Dr. Kostas Hatzimouratidis – Selanik, Yunanistan
  • Prof. Dr. Markus Margreiter – Viyana, Avusturya
  • Dr. Ege Can Serefoglu – İstanbul, Türkiye
  • Dr. Chaira Simonelli – Roma, İtalya
  • Prof. Dr. Wolfgang Weidner – Giessen, Almanya

 

Çevirmenler:

  • Asst. Prof. Dr. Yiloren Tanidir
  • Asst. Prof. Dr. İyimser Ure
  • Dr. Cagatay Dogan

 

Bu tercüme Ürolojik Cerrahi Derneği’nin (ÜCD) gözetiminde yürütülmüştür.